Wil je als moslim volgens de islamitische traditie begraven worden? Dan is het goed om je hier zorgvuldig over te informeren. Een begrafenis voor moslims is namelijk wezenlijk anders dan een westerse uitvaart. Denk bijvoorbeeld alleen al aan de mogelijkheid om je te laten begraven in het land waar je vandaan komt (of waar jij je wortels hebt liggen). Dit brengt natuurlijk de nodige kosten met zich mee. Kosten die niet altijd gedekt zijn binnen een reguliere uitvaartverzekering.
Wat zijn de specifieke mogelijkheden voor jou als moslim? Zijn er islamitische uitvaartverzekeringen? Dat leggen we je hier uit.
In dit artikel
Hoe ziet een islamitische begrafenis eruit?
Aan welke voorschriften moet een islamitische begrafenis voldoen? We zullen je hier een overzicht geven van de verschillende tradities, rituelen en regels. Zo kun jij op tijd jouw wensen in kaart brengen, om zo een indicatie van de kosten op te doen. Zo weet jij zeker dat jij je voor het juiste bedrag verzekert.
Vlak voor het overlijden
In de stervensfase van een moslim zijn veel mensen aanwezig. Dit bezoek aan stervenden wordt namelijk als belangrijk gezien in de islam. Doel van het bezoek is het geruststellen van de stervende. Men spreekt dan bepaalde gebeden uit, of de geloofsbelijdenis (shahāda) om de stervende te ondersteunen bij de overgang naar het leven na de dood. Palliatieve sedatie (pijnstillende, verzachtende medicatie) wijzen moslims in deze fase af omdat men het belangrijk vindt dat in deze fase de geest helder is. De islam verbiedt euthanasie omdat niet jij als mens, maar Allah leven en dood bepaalt. Als moslim schik je je hiernaar, en leg je je bij je besluiten neer.
Worden moslims begraven of gecremeerd?
Het lichaam van een overledene moet volgens de islam respectvol behandeld worden, net zoals dat voor de levende geldt. Het lichaam mag niet verminkt, ontheiligd of opgeknapt worden. Daarbij is het niet toegestaan om te eten, drinken of te roken bij het lichaam van een overledene. Kortom, het lichaam moet zoveel mogelijk met rust worden gelaten. Daarom is cremeren ook streng verboden, en moet de overledene begraven worden. Goed om te weten is dat orgaandonatie wél is toegestaan, onder bepaalde voorwaarden:
- dit moet belangeloos zijn
- de mogelijkheid tot het vinden van een levende donor, is uitgesloten
- de orgaandonatie mag niet dodelijk zijn voor een levende donor
Rituele wassing
Zodra de dood officieel is vastgesteld, wordt het lichaam volgens rituele voorschriften gewassen. Het wassen van een overleden moslim is heel belangrijk. Volgens de Koran is een dood lichaam namelijk onrein. Het lichaam van de overledene wordt drie keer gewassen. Dit moet een oneven aantal zijn; ook als drie keer wassen niet voldoende blijkt. Overleden mannen worden door mannen gewassen; vrouwen worden enkel door vrouwen gewassen. Deze wassing is een taak voor familie en medegelovigen; dus in principe wordt deze wassing niet door de uitvaartverzorger of verpleging gedaan.
Bij dit wassen worden parfums gebruikt, zepen en lotusblad. Daar waar moslims geen alcohol mogen drinken, mogen ook deze middelen geen alcohol bevatten. Nadat het lichaam gewassen is, wordt de overledene in een kafan (de lijkwade) gewikkeld. Dit zijn grote, witte doeken zonder versieringen (zoals stiksels). Een man wordt in drie doeken gewikkeld; een vrouw in vijf doeken. Deze rituele wassing kan thuis plaatsvinden. Maar meestal zie je dat dit in een uitvaartcentrum of ziekenhuis gebeurt.
Na de wassing wordt de overledene naar de moskee overgebracht. Mocht er gebruik gemaakt worden van een kist, dan is dat bij voorkeur een kist waarbij het lichaam op de rechterzijde kan worden gelegd. In de moskee zullen veel moslims aanwezig zijn, omdat zij dit als hun plicht beschouwen.
Gebed voor de overledene
Eenmaal bij de moskee aangekomen zal een imam het zogeheten Djanazah-gebed (voluit het Salat-ul-Djanazah) uitspreken, in aansluiting op het middaggebed. Dit gebed is het ‘gebed van de overledene’. Dit gebed wordt ook wel eens door de zonen van de overledene uitgesproken. In tegenstelling tot andere verplichte gebeden, kent dit gebed geen buigingen of prosternaties. Alle deelnemers aan dit gebed moeten rein (wudhu) zijn. Daarbij is dit gebed alleen voor moslims, en mag alleen door moslims gedaan worden. Dit gebed duurt maar kort, enkele minuten.
Hoewel moslims het als hun plicht zien om bij dit gebed aanwezig te zijn, is het niet verplicht. Belangrijk is dat dit gebed door een moslim wordt uitgesproken. Daarmee wordt de islamitische gemeenschap ontheven van deze verplichting.
Er kan ook gekozen worden om het gebed te houden in de aula van de uitvaartonderneming, waar ook de rituele wassing heeft plaatsgevonden.
Wordt een moslim begraven in het geboorteland of Nederland?
Vooral bij de eerste generatie moslim migranten zag je dat zij de voorkeur hadden om begraven te worden in het vaderland in plaats van Nederland. Met name omdat er dan garantie was dat een begrafenis volgens islamitische regelgeving verliep. Een bijkomend voordeel was dat het voor de nabestaanden in het vaderland het fijn was om de overledene dichtbij in de buurt te hebben.
Bij de jongere generatie moslims zie je dat zij steeds vaker in Nederland begraven worden. Dit komt doordat er ondertussen diverse islamitische uitvaartverzorgers zijn die de mogelijkheid bieden om volgens islamitische voorschriften een begrafenis te regelen. Daarbij zie je ook dat migranten zich meer en meer in Nederland gesetteld hebben, en hun familie ook in Nederland woont. Ondanks deze mogelijkheden, kiezen de meeste moslims er toch voor om gerepatrieerd te worden naar hun thuisland omdat ze dan zeker zijn dat de begrafenis volledig voldoet zoals de Koran dat voorschrijft.
Begrafenis van een moslim binnen 24 uur
Volgens de islam lijdt een overledene nog steeds zolang deze nog niet begraven is. Het lichaam bevindt zich namelijk nog onder de levenden. Dit is de reden waarom het voor moslims zo belangrijk is dat het dode lichaam zo snel mogelijk begraven wordt. Het liefst nog vóór de eerstvolgende zonsondergang of anders binnen 24 uur na het overlijden. Dit wringt met de nederlandse wetgeving (wet op de lijkbezorging). Deze wet schrijft voor dat er minimaal 36 uur tussen het sterven en begraven / cremeren moet zitten (en niet later dan zes werkdagen).
Via de gemeente (burgemeester) is het tegenwoordig mogelijk om hier ontheffing voor aan te vragen. In de praktijk zie je dat moslim begrafenissen hier verschillend invulling aan geven: een combinatie van voorschriften met eigen culturele tradities.
Begrafenis in het vaderland
Mocht je ervoor kiezen om begraven te worden in het land van jouw herkomst, dan is het goed om te weten dat dit een begrafenis duur maakt. Hier komt namelijk veel bij kijken zoals een speciale transportkist, vervoer van en naar luchthaven, formaliteiten en benodigde documenten bij de luchthaven en / of grens. Maar denk ook aan de vliegtickets voor nabestaanden en begeleiders.
De kosten hiervoor bedragen al snel tussen de € 2.500,- en € 4.000,- (dit is exclusief de standaard kosten van een begrafenis). Houd hier rekening mee zodra je een uitvaartverzekering afsluit.
Uitvaartverzekeraars zoals Monuta hebben veel ervaring met repatriëring naar alle landen van de wereld, en kunnen je hier goed over informeren en bij helpen.
Eeuwige grafrust voor moslims
In Nederland kan een grafrust tot maximaal 99 jaar worden verlengd
Een andere reden voor een moslim om in het land van herkomst te begraven worden, is de zekerheid op eeuwige grafrust. Dit is namelijk een voorschrift binnen de islam: een graf mag niet worden geruimd. Een overledene verdient rust ‘tot de Dag des Oordeels’. In Nederland kan een grafrust tot maximaal 99 jaar worden verlengd (waarna het opnieuw met maximaal met 99 jaar verlengt kan worden). Hier wringt het dus met de islamitische opvatting.
Omdat de islamitische gemeenschap in Nederland groeit, en er ook steeds meer kinderen en kleinkinderen in Nederland wonen, ontstaat er een groeiende behoefte om als moslim in Nederland begraven te worden. Zo is ondertussen eeuwige grafrust in Nederland mogelijk in de plaatsen Almere, Eindhoven, Haarlem, Middelburg, Rotterdam en Zwolle.
De kosten voor eeuwige grafrust in Nederland bedragen minimaal € 6.000,-
Bij het graf
In de stoet naar het graf, wordt de overledene door zoveel mogelijk mannen gedragen die elkaar steeds afwisselen. Eenmaal bij het graf aangekomen, wordt het lichaam op de rechterzijde gelegd, met het gezicht in de richting van de Ka’aba in Mekka. In sommige gevallen ligt het lichaam ook in een grafkist; ook hierin moet de overledene op de rechterzijde kunnen liggen. Elke moslim gaat op dezelfde manier, in een lijkwade omwikkeld, het graf in. Zo is er sprake van gelijkheid, ongeacht de positie die de overledene destijds op de maatschappelijke ladder had. De lijkwade wordt aan het hoofd- en voeteind losgemaakt. Daarbij wordt er ruimte aangebracht boven het lichaam. Zo kan de overledene bij de dag van de wederopstanding overeind komen.
Tenslotte wordt het graf gedicht door moslims. Het graf wordt niet versierd met een grafsteen zoals dat vaak in de westerse cultuur gebruikelijk is. Van de overgebleven aarde, worden twee bulten of een heuveltje gemaakt, en plaatst men stenen om de plek van het graf te markeren. Verder is het zo dat een moslim in principe nooit met iemand anders wordt begraven en dus alleen in het graf ligt.
In Nederland zie je dat moslima’s ook bij het graf aanwezig zijn, bijvoorbeeld Turkse en Molukse moslims. In de meeste islamitische gemeenschappen is het zo dat vrouwen niet mee mogen naar het graf; zij wachten dan buiten de begraafplaats of blijven thuis. Meestal bezoeken ze het graf de dag na de begrafenis.
De rouwperiode in de islamitische gemeenschap
Voor moslims is het gebruikelijk om drie dagen te rouwen, na de begrafenis. Een periode waarin nabestaanden worden gecondoleerd en getroost. Daarbij wordt door familie en buren voor hen gekookt. In sommige tradities wordt deze rouwperiode verlengd naar 40 dagen waar de familie elke avond voor de overledene bidt. Voor weduwen geldt dat zij vier maanden en tien dagen mogen rouwen. De rouwperiode wordt vervolgens voor de rest van de familie afgesloten met gebeden waarin gevraagd wordt om de overledene op te nemen in Djenna (het paradijs).
Welke islamtische uitvaartverzekering is het beste voor een moslim?
Samengevat: een aantal zaken zijn gebruikelijk en kenmerkend voor een islamitische uitvaart. Denk hierbij aan:
- Begrafenisrituelen zoals de wassing van de overledene
- Eeuwige grafrust waarbij het graf niet ontruimt wordt, en eeuwig écht eeuwig is
- Het overbrengen van het lichaam naar het land van herkomst (repatriëring)
Met een kapitaalverzekering (geldverzekering) hebben jouw nabestaanden volledige keuzevrijheid om zelf te bepalen waar het geld aan wordt besteed om zo te voldoen aan de voorschriften die een islamitische begrafenis kenmerken.
Verder bieden zowel DELA als Monuta de mogelijkheid om een islamitische uitvaartverzekering af te sluiten. Hier bieden zij hun specialisme om je te helpen bij islamitische rituelen. Zij hebben professionele uitvaartverzorgers in dienst met specialistische kennis over een islamitisch afscheid.
